Sỏi thận là gì? Triệu chứng, điều trị & phòng ngừa hiệu quả

Trung tâm Y khoa Sài Gòn Medic

Chuyên khoa: NỘI TỔNG QUÁT

Tiết niệu

12-02-2026

Mục lục

Sỏi thận hay còn gọi là sạn thận, là những khối rắn hình thành từ các khoáng chất trong nước tiểu lắng đọng lại ở thận, lâu ngày kết lại tạo thành sỏi. Sỏi thận có thể gây ra những cơn đau quặn thận dữ dội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn kiến thức đầy đủ về sỏi thận, từ nguyên nhân hình thành, các loại sỏi phổ biến, triệu chứng nhận biết, phương pháp điều trị hiệu quả đến cách phòng ngừa tối ưu.

Sỏi thận là gì?

Sỏi thận là những khối rắn, cứng hình thành trong thận do sự kết tinh của các khoáng chất trong nước tiểu. Các khoáng chất này bao gồm canxi, oxalate, axit uric, phosphate,... Khi nồng độ các khoáng chất này trong nước tiểu tăng cao hoặc khả năng hòa tan của chúng giảm sút, chúng sẽ kết tinh và lắng đọng lại, dần dần hình thành nên sỏi thận.

Hình ảnh mặt cắt của Thận

Sỏi thận có thể có kích thước khác nhau, từ nhỏ như hạt cát đến lớn bằng quả nho. Kích thước và vị trí của sỏi thận ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và phương pháp điều trị.

Sự hình thành của sỏi thận trong cơ thể

Quá trình hình thành sỏi thận thường trải qua các giai đoạn sau:

Kết tinh: nồng độ các khoáng chất trong nước tiểu tăng cao hoặc khả năng hòa tan của chúng giảm sút, dẫn đến hình thành các tinh thể nhỏ.
Lắng đọng: các tinh thể nhỏ này bám vào các tế bào bong tróc từ niêm mạc thận, tạo thành nhân sỏi.
Phát triển: nhân sỏi được bao bọc bởi các khoáng chất khác trong nước tiểu, dần dần phát triển thành sỏi.
Di chuyển: sỏi thận có thể di chuyển từ thận xuống niệu quản, bàng quang và ra ngoài cơ thể qua đường niệu đạo.

Các loại sỏi thận phổ biến hay mắc phải

Có nhiều loại sỏi thận khác nhau, được phân loại dựa trên thành phần hóa học chính. Một số loại sỏi thận phổ biến bao gồm:

Sỏi canxi: loại sỏi phổ biến nhất, chiếm khoảng 80% trường hợp sỏi thận. Sỏi canxi thường do nồng độ canxi trong nước tiểu cao hoặc do thiếu citrat, một chất giúp hòa tan canxi.
Sỏi axit uric: loại sỏi này hình thành khi nồng độ axit uric trong nước tiểu tăng cao hoặc do cơ thể thiếu khả năng sản xuất một loại enzyme nhất định giúp hòa tan axit uric.
Sỏi cystine: loại sỏi này hiếm gặp hơn, thường do rối loạn di truyền khiến cơ thể bài tiết quá nhiều cystine, một loại axit amin.

Theo dõi Trung tâm Y khoa Sài Gòn - Saigon Medic để cập nhật thêm nhiều kiến thức về sức khỏe và nhận các ưu đãi trong thời gian tới cùng bác sĩ quý vị nhé!

Triệu chứng thường gặp của sỏi thận

Triệu chứng sỏi thận thường xuất hiện khi sỏi di chuyển từ thận xuống niệu quản, gây ra tắc nghẽn dòng chảy của nước tiểu.

Vị trí của sỏi thận trên cơ thể

Dưới đây là một số triệu chứng phổ biến của sỏi thận:

Cơn đau quặn thận - Dấu hiệu nhận biết hàng đầu

Đây là triệu chứng đặc trưng nhất của sỏi thận, thường dữ dội và lan ra vùng lưng, hông, bẹn hoặc bộ phận sinh dục. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột và thay đổi vị trí theo thời gian.

Các triệu chứng khác của sỏi thận

Cơn đau quặn thận có thể gây buồn nôn và nôn mửa.
Người bệnh có thể đi tiểu thường xuyên hơn bình thường nhưng lượng nước tiểu mỗi lần đi tiểu lại ít.
Cảm giác rát buốt khi đi tiểu do sỏi cọ xát vào niêm mạc niệu quản.
Sỏi thận có thể làm tổn thương niêm mạc niệu quản, dẫn đến xuất hiện máu trong nước tiểu.
Cảm giác muốn đi tiểu nhưng không đi được: do sỏi thận gây tắc nghẽn niệu quản, người bệnh có thể cảm thấy muốn đi tiểu nhưng lại không đi được.

⟹ Tìm hiểu thêm về Sỏi thận có nguy hiểm không và PHÒNG NGỪA như thế nào?

Điều trị sỏi thận bằng phương pháp gì?

Phương pháp điều trị sỏi thận phụ thuộc vào kích thước, vị trí và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Dưới đây là một số phương pháp điều trị sỏi thận phổ biến:

Điều trị sỏi thận không can thiệp

Với những viên sỏi nhỏ (dưới 1 cm), có thể áp dụng phương pháp điều trị sỏi thận không can thiệp, bao gồm:

Uống nhiều nước: uống đủ nước mỗi ngày (2-3 lít) giúp tăng cường lượng nước tiểu, tạo điều kiện cho sỏi di chuyển dễ dàng ra ngoài theo đường niệu đạo.
Sử dụng thuốc: một số loại thuốc có thể được sử dụng để giảm đau, giãn cơ niệu quản và hỗ trợ đẩy sỏi ra ngoài.
Thay đổi chế độ ăn uống: tránh các thực phẩm giàu oxalate, canxi, muối,... và bổ sung thực phẩm giàu citrat, magie,... để giúp hòa tan sỏi.

Các phương pháp điều trị sỏi thận ngoại khoa

Với những viên sỏi lớn (trên 1 cm) hoặc sỏi gây tắc nghẽn niệu quản, nhiễm trùng,... cần áp dụng các phương pháp điều trị sỏi thận ngoại khoa, bao gồm:

Tán sỏi ngoài cơ thể: Sử dụng sóng âm tần cao để phá vỡ sỏi thành những viên nhỏ hơn, giúp chúng dễ dàng di chuyển ra ngoài theo đường niệu đạo.
Tán sỏi nội soi ngược dòng niệu quản: Bác sĩ đưa một ống nội soi nhỏ qua đường niệu đạo vào bàng quang và niệu quản, sau đó sử dụng dụng cụ chuyên dụng để phá vỡ sỏi và lấy sỏi ra ngoài.
Phẫu thuật lấy sỏi thận: Trong trường hợp sỏi có kích thước lớn hoặc nằm ở vị trí phức tạp, bác sĩ có thể tiến hành phẫu thuật để lấy sỏi ra ngoài.

Phẫu thuật lấy sỏi thận ra khỏi cơ thể

Phòng ngừa như thế nào đối với sỏi thận

Sỏi thận là một căn bệnh phổ biến, gây ra những cơn đau quặn thận dữ dội và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể phòng ngừa sỏi thận hiệu quả bằng cách áp dụng những biện pháp sau:

Uống đủ nước mỗi ngày

Đây là biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa sỏi thận. Nước giúp hòa tan các khoáng chất trong nước tiểu, giảm nguy cơ hình thành sỏi. Uống ít nhất 2-3 lít nước mỗi ngày, đặc biệt là khi trời nóng hoặc sau khi tập thể dục.

Chế độ ăn uống khoa học

Hạn chế muối: Chế độ ăn nhiều muối có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi. Nên hạn chế lượng muối nạp vào cơ thể mỗi ngày dưới 6 gram.
Giảm thực phẩm giàu oxalate: Oxalate (có trong rau bina, củ cải, sô cô la, cà phê, trà,...) là một hợp chất có thể kết hợp với canxi để tạo thành sỏi.
Bổ sung thực phẩm giàu citrat: Citrat giúp hòa tan canxi và giảm nguy cơ hình thành sỏi. Một số thực phẩm giàu citrat bao gồm: cam, chanh, bưởi, khoai tây,... Nên bổ sung những thực phẩm này vào chế độ ăn uống hàng ngày.
Chọn protein thực vật: Chế độ ăn nhiều protein động vật có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi axit uric. Nên hạn chế tiêu thụ thịt đỏ, nội tạng động vật và thay thế bằng các nguồn protein khác như cá, đậu nành,...

Tập thể dục thường xuyên

Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp tăng cường sức khỏe tổng thể, hỗ trợ trao đổi chất và giảm nguy cơ hình thành sỏi. Các bài tập thể dục phù hợp bao gồm đi bộ, chạy bộ, bơi lội, đạp xe,...

Kiểm soát cân nặng

Duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm nguy cơ mắc sỏi thận. Nếu bạn thừa cân hoặc béo phì, hãy giảm cân một cách khoa học và an toàn.

Tầm soát sức khỏe định kỳ

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm sỏi thận và các bệnh lý khác, tạo điều kiện cho việc điều trị kịp thời và hiệu quả. Bạn nên đi khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 năm một lần.

⟹ Tìm hiểu thêm về Suy thận: Nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị

Kết luận

Sỏi thận có thể gây ra những cơn đau quặn thận dữ dội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, với kiến thức đầy đủ về sỏi thận và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, bạn hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và tránh xa căn bệnh này. Hãy ghi nhớ những lời khuyên trên và áp dụng vào cuộc sống để luôn khỏe mạnh!