Bí tiểu là gì? Nguyên nhân và cách điều trị

Trung tâm Y khoa Sài Gòn Medic

Chuyên khoa: TIẾT NIỆU - NAM KHOA - LGBT

Tiết niệu

02-12-2025

Mục lục

Bí tiểu là gì?

Bí tiểu là tình trạng trong đó bọng đái (bàng quang) chứa đầy nước tiểu nhưng người bệnh không thể đi tiểu hoặc chỉ đi tiểu được một lượng rất ít. Tình trạng này thường gây khó chịu, đau đớn và có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Bí tiểu có thể phân thành hai loại:

• Bí tiểu cấp tính: Xảy ra đột ngột, người bệnh cảm thấy nhu cầu muốn đi tiểu rất cấp bách nhưng không thể thực hiện được. Tình trạng này có thể gây cảm giác đau và tức bụng dưới. Bí tiểu cấp tính thường do bế tắc niệu đạo (sỏi kẹt niệu đạo), do vỡ niệu đạo vì chấn thương, hay do mất giãn nở cổ bọng tiểu vì chèn ép (bướu lành tiền liệt tuyến). Tổn thương ở não hoặc tủy sống cũng có thể gây bí tiểu cấp do bọng tiểu mất liên lạc với trung tâm chỉ huy.

• Bí tiểu mãn tính: Diễn ra trong một thời gian dài, người bệnh đi tiểu được nhưng bọng đái không hết nước tiểu và thường xuyên cảm thấy buồn tiểu. Cơ chế gây bí tiểu mạn là bọng đái mệt mỏi, co bóp yếu, sau một thời gian chống chọi với bệnh bế tắc không toàn vẹn đường tiểu dưới, điển hình là do bướu lành tiền liệt tuyến hay xơ chai cổ bọng đái.

Nguyên nhân bí tiểu

Nguyên nhân gây bí tiểu có nhiều và đa dạng, thường bao gồm:

• Giảm co bóp bọng đái: Do chấn thương cột sống, bệnh lý thần kinh, hoặc viêm mãn tính gây chai xơ bọng đái.

• Tắc nghẽn đường ra bọng đái: Sỏi niệu đạo, sỏi bọng đái, hoặc khối u chèn ép niệu đạo.

• Rối loạn thần kinh: Các bệnh liên quan như tiểu tháo đường, xơ cứng rải rác (M.S), tai biến mạch não cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát bọng đái.

• Tác dụng phụ của một số loại thuốc: Một số thuốc như thuốc kháng histamin, thuốc chống trầm cảm có thể làm giảm khả năng co bóp của bọng đái.

• Bệnh lý liên quan đến tiền liệt tuyến: Ở nam giới, các bệnh như viêm, u xơ tiền liệt tuyến có thể gây khó khăn trong việc tiểu tiện.

• Yếu tố tâm lý: Stress hoặc lo âu có thể làm gia tăng tình trạng bí tiểu.

Nếu không được điều trị kịp thời, bí tiểu có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, chẳng hạn như viêm nhiễm đường tiết niệu hoặc suy thận.

Nguyên tắc điều trị:

• Giải tỏa bí tiểu: Đặt ống thông niệu đạo là phương pháp đầu tay trong điều trị bí tiểu cấp tính để giảm áp lực bọng đái và giúp bệnh nhân đi tiểu.

• Điều trị nguyên nhân: Cần tìm hiểu và xử trí nguyên nhân gây ra tình trạng bí tiểu để ngăn ngừa tái phát.

Các phương pháp điều trị:

- Dùng thuốc:

• Thuốc chẹn alpha và thuốc ức chế 5-alpha-reductase cho trường hợp phì đại tuyến tiền liệt.

• Thuốc kháng sinh để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm tuyến tiền liệt.

- Can thiệp phẫu thuật:

• Cắt bỏ tuyến tiền liệt đối với phì đại tuyến tiền liệt.

• Widening urethra hoặc thí nghiệm với ống thông cho hẹp niệu đạo.

• Phẫu thuật sửa chữa thoát vị bàng quang hoặc loại bỏ sỏi đường tiết niệu khi có.

- Điều trị không dùng thuốc:

• Bài tập Kegel: Tăng cường cơ sàn chậu để cải thiện kiểm soát tiểu tiện.

• Kiểm soát bàng quang: Tạo thói quen đi tiểu theo lịch trình để giảm tần suất hoặc nâng cao khả năng giữ nước tiểu.

Khi nào cần đi khám bác sĩ:

• Cảm thấy đau bụng dưới, không thể đi tiểu hoặc có các triệu chứng khác thường sau khi điều trị.

• Việc điều trị hiệu quả bí tiểu cần được thực hiện qua sự thăm khám và chỉ định của bác sĩ để tìm ra nguyên nhân chính xác và phương pháp thích hợp cho từng trường hợp cụ thể.