"Sụp mi mắt (Ptosis): Đừng chủ quan với dấu hiệu nhỏ!"

Trung tâm Y khoa Sài Gòn Medic

Chuyên khoa: NỘI TỔNG QUÁT

Thẩm mỹ Thần kinh Rối loạn thần kinh

18-01-2026

Mục lục

SỤP MI

SỤP MI LÀ GÌ?
- Sụp mi (ptosis) là hiện tượng mi mắt sụp xuống bất thường che khuất một phần hoặc toàn bộ con ngươi, gây ảnh hưởng đến tầm nhìn và thẩm mỹ. Có thể xảy ra ở một hoặc 2 bên. Bình thường, mi trên che phủ 1–2 mm phần trên mống mắt, và mi dưới chạm tới bờ dưới mống mắt.

NGUYÊN NHÂN GÂY SỤP MI:
- Sụp mi có nhiều nguyên nhân khác nhau, được chia thành hai nhóm chính:
- Sụp Mi Bẩm Sinh: Chiếm khoảng 50-70% các trường hợp sụp mí, xuất hiện từ khi mới sinh do bất thường về cấu trúc cơ nâng mi hoặc do rối loạn dẫn truyền thần kinh - cơ vùng mắt.
- Sụp Mi Mắc Phải: Xảy ra sau khi sinh do nhiều nguyên nhân như:
- Hội chứng Horner
- Hội chứng Horner là do tổn thương con đường giao cảm, phân bố thần kinh cho cơ sụn mi trên, cơ tia của mống mắt và các tuyến mồ hôi trên mặt. Yếu cơ sụn mi trên gây sụp mi trong hội chứng Horner.
- Liệt dây vận nhãn chung (CNIII)
- Cơ nâng mi trên chịu sự chi phối bởi các bó phó giao cảm của dây vận nhãn chung. Liệt dây vận nhãn chung gây sụp mi bởi làm yếu cơ nâng mi trên.
- Rối loạn khớp nối thần kinh cơ
- Nhược cơ là một rối loạn tự miễn đặc trưng bởi các kháng thể chống lại các receptor acetylcholine hậu synap ở các khớp nối thần kinh cơ. Các cơ vận nhãn ngoài và các cơ mặt bị ảnh hưởng là chủ yếu.
- Trong bệnh nhược cơ, càng sử dụng cơ thì cơ càng yếu (fatiguability). Thêm vào đó, sự yếu cơ có thể phục hồi nếu như là nhiệt độ của cơ giảm, điều này có thể được chứng minh với test “chườm đá lên mắt” ở trên giường.
- Test chẩn đoán nhược cơ bằng EMG (điện cơ) có độ nhạy từ 20-65% tùy thể nhược cơ. Ngoài ra có thể xét nghiệm tìm kháng thể kháng thụ thể acetylcholine (AChR Ab) với độ nhạy khoảng 85%, với thể nhược cơ mắt đơn thuần độ nhạy khoảng 50%.
- Loạn dưỡng cơ tăng trương lực
- Không như hầu hết các rối loạn tiên phát khác của bệnh cơ, loạn dưỡng cơ tăng trương lực gây yếu các nhóm cơ ở mặt và ngoại biên. Các dấu hiệu khác của loạn dưỡng cơ tăng trương lực gồm tăng trương lực khi gõ và thực hiện động tác nắm.
- Rối loạn cơ học của cơ hoặc mô liên kết quanh mắt
- Sụp mi do cân cơ gây ra bởi sự phân tách của cơ nâng và mô liên kết ở vị trí cài sụn mi. Sưng phù khu trú và các thay đổi thoái hóa ở da và mô mềm của sụn mi có thể gây sụp mi. Chảy xệ mi mắt là do mô mi trên dư thừa làm xệ mi xuống.
- Cơ nâng mi bị yếu hoặc giảm chức năng do lão hóa, chấn thương, viêm nhiễm hoặc các bệnh lý về cơ .
- Cân cơ nâng mi bị thoái hóa, giãn mỏng hoặc tuột điểm bám do tuổi già, chấn thương, viêm nhiễm hoặc sau phẫu thuật mắt.
- Mi mắt bị chèn ép bởi khối u, da thừa hoặc sẹo.
- Tổn thương trực tiếp đến cơ nâng mi hoặc dây thần kinh.
- Tác dụng phụ của một số loại thuốc như thuốc giãn cơ, thuốc huyết áp, thuốc kháng histamin...
Triệu Chứng:
- Triệu chứng điển hình của sụp mi là mí mắt trên bị sa xuống, che khuất một phần hoặc toàn bộ con ngươi. Các triệu chứng khác có thể bao gồm:
- Khó mở mắt, cảm giác nặng ở mí mắt.
- Tầm nhìn bị hạn chế, phải ngửa đầu hoặc nhướng mày để nhìn rõ hơn.
- Mỏi mắt, chảy nước mắt.
- Khô mắt, khó nhắm kín mắt.
- Đau đầu, đau cổ do phải cố gắng điều chỉnh tư thế để nhìn.
- Ở trẻ em, sụp mí mắt có thể gây nhược thị (mắt lười), lác mắt, hoặc các tật khúc xạ.

Phân Loại:
- Ngoài cách phân loại theo nguyên nhân, sụp mí mắt còn được phân loại theo mức độ:
- Nhẹ (Độ I): Bờ mi nằm phía trên bờ đồng tử.
- Vừa (Độ II): Bờ mi nằm trên (che một phần) diện đồng tử.
- Nặng (Độ III): Bờ mi che toàn bộ diện đồng tử.
Chẩn Đoán:
- Để chẩn đoán sụp mI, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng để đánh giá mức độ sụp mi, chức năng cơ nâng mi và các bất thường khác. Các xét nghiệm có thể được chỉ định bao gồm:
- Kiểm tra thị lực và khúc xạ.
- Đo biên độ vận động mi trên.
- Đánh giá chức năng cơ nâng mi.
- Test chẩn đoán nhược cơ bằng EMG (để chẩn đoán bệnh nhược cơ).
- Xét nghiệm định lượng kháng thể kháng thụ thể acetylcholine (AChR Ab).
- Chẩn đoán hình ảnh (CT scan, MRI) nếu nghi ngờ có tổn thương thần kinh hoặc khối u.
Điều Trị:
- Việc điều trị sụp mi phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ sụp mi và ảnh hưởng đến thị lực. Các phương pháp điều trị bao gồm:
  - Điều trị nội khoa: Điều trị các bệnh lý gây sụp mi như nhược cơ, u não, hoặc các bệnh lý thần kinh khác. Sử dụng thuốc nhỏ mắt để giảm các triệu chứng khó chịu như khô mắt, mỏi mắt.
  - Phẫu thuật: Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính cho sụp mí mắt do các nguyên nhân cơ học, cân cơ hoặc bẩm sinh. Có nhiều kỹ thuật phẫu thuật khác nhau, tùy thuộc vào chức năng cơ nâng mi và mức độ sụp mí:
    - Phẫu thuật cắt ngắn cơ nâng mi: Áp dụng khi chức năng cơ nâng mi còn tốt hoặc trung bình.
    - Phẫu thuật treo mi vào cơ trán: Áp dụng khi chức năng cơ nâng mi yếu hoặc không còn.
Các Bài Tập Hỗ Trợ:
- Một số bài tập có thể giúp cải thiện tình trạng sụp mi nhẹ hoặc giúp duy trì sức mạnh cơ mắt:
- Bài tập cơ mặt: Nhắm mắt và rướn lông mày lên hết cỡ, sau đó hạ chân mày một cách từ từ. Thực hiện 10-15 lần mỗi ngày.
- Bài tập cơ mắt: Rướn chân mày lên, kết hợp nháy mắt 7 lần rồi nhắm chặt mắt trong 5 giây. Thực hiện 10 lần mỗi ngày.
- Bài tập nâng mí: Dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ vừa ấn vừa xoa hốc mắt, sau đó di chuyển xuống dưới mắt và vòng ra xung quanh mắt. Thực hiện 5 lần mỗi ngày.
- Bài tập huyệt thái dương: Massage vùng trán, lan ra 2 bên huyệt thái dương rồi di chuyển xuống gò má.
Phòng Ngừa:
- Không có cách phòng ngừa hoàn toàn tình trạng sụp mi, đặc biệt là sụp mi bẩm sinh. Tuy nhiên, có thể giảm nguy cơ sụp mi mắc phải bằng cách:
  - Điều trị tốt các bệnh lý về mắt và thần kinh.
  - Tránh các chấn thương vùng mắt.
  - Không dụi mắt quá mạnh.
  - Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh làm việc quá sức gây mỏi mắt.
  - Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, đặc biệt là collagen, để duy trì độ đàn hồi của da.
Lưu ý:
- Sụp mi có thể là dấu hiệu của một bệnh lý tiềm ẩn, đặc biệt nếu xuất hiện đột ngột hoặc kèm theo các triệu chứng khác.
- Trẻ em bị sụp mi cần được điều trị sớm để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực.
- Phẫu thuật sụp mi là một phẫu thuật phức tạp, cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa có kinh nghiệm.
- Sau phẫu thuật, cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo kết quả tốt nhất.