29-01-2026
Lượt xem: 344
Tư vấn chuyên môn bài viết
BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ
Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic
Mục lục
Tầm soát ung thư - phát hiện bệnh sớm giúp bác sĩ có nhiều lựa chọn điều trị hiệu quả hơn, ít xâm lấn hơn, tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn và giảm thiểu nguy cơ tử vong. Ngoài ra, phát hiện sớm đồng thời giúp bệnh nhân có thời gian chuẩn bị tinh thần, tâm lý trước khi điều trị. Cùng Saigon Medic tìm hiểu cụ thể hơn về quy trình và phương pháp tầm soát ung thư trong bài viết dưới đây.
Ung thư là tình trạng các tế bào bất thường trong cơ thể phát triển không kiểm soát, xâm lấn và phá hủy các mô lân cận. Bệnh có thể di căn đến các bộ phận khác của cơ thể thông qua hệ thống bạch huyết hoặc máu, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Các tế bào ung thư trong cơ thể
Tầm soát ung thư là việc thực hiện các xét nghiệm, kiểm tra nhằm phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, thậm chí khi chưa có triệu chứng, từ đó giúp:
Tăng khả năng điều trị thành công: Phát hiện sớm ung thư giúp bác sĩ có nhiều lựa chọn điều trị hiệu quả hơn, ít xâm lấn hơn, tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn và giảm thiểu nguy cơ tử vong.
Giảm chi phí điều trị: Chi phí điều trị ung thư giai đoạn sớm thường thấp hơn nhiều so với giai đoạn muộn.
Nâng cao chất lượng cuộc sống: Phát hiện sớm ung thư giúp bệnh nhân có thời gian chuẩn bị tinh thần, tâm lý, kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Khám lâm sàng
Đây là bước đầu tiên và thiết yếu trong quy trình tầm soát ung thư. Bác sĩ sẽ tiến hành:
Hỏi về tiền sử bệnh: Bao gồm các bệnh lý ung thư trong gia đình, thói quen sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng, tiền sử tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ ung thư (như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, tiếp xúc với hóa chất độc hại,...).
Thăm khám tổng quát: Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu bất thường trên cơ thể như: hạch bạch huyết to, khối u, da nhợt nhạt, vàng da, sưng phù,...
Khám chuyên khoa: Tùy theo loại ung thư nghi ngờ, bác sĩ sẽ tiến hành khám chuyên khoa để đánh giá chi tiết hơn. Ví dụ: khám phụ khoa cho phụ nữ nghi ngờ ung thư cổ tử cung, khám tai mũi họng cho người nghi ngờ ung thư vòm họng,...
Kiểm tra cận lâm sàng
Dựa vào thông tin thu thập được từ bước khám lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp để tìm kiếm các dấu hiệu ung thư. Các xét nghiệm phổ biến bao gồm:
Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện các dấu hiệu ung thư thông qua việc tìm kiếm các tế bào ung thư lưu hành trong máu, các chất do tế bào ung thư tiết ra hoặc các bất thường về chức năng gan, thận,...
Xét nghiệm nước tiểu: Xét nghiệm nước tiểu có thể phát hiện các tế bào ung thư, máu ẩn trong nước tiểu hoặc các dấu hiệu bất thường khác liên quan đến ung thư.
Xét nghiệm di truyền: Xét nghiệm di truyền có thể giúp xác định nguy cơ mắc ung thư di truyền dựa trên các biến đổi gen.
Chụp X-quang: Chụp X-quang có thể phát hiện các khối u, bất thường trong cấu trúc xương hoặc phổi.
Siêu âm: Siêu âm có thể giúp phát hiện các khối u, dịch tụ trong các cơ quan nội tạng như gan, mật, buồng trứng,...

Cần phải xét nghiệm, kiểm tra lâm sàng đối với ung thư
Chẩn đoán hình ảnh
Nếu các bước khám lâm sàng và kiểm tra cận lâm sàng phát hiện nghi ngờ ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến để xác định chính xác vị trí, kích thước, mức độ xâm lấn của khối u và giai đoạn ung thư. Các kỹ thuật phổ biến bao gồm:
Chụp CT (Computed Tomography): Sử dụng tia X tạo ra hình ảnh chi tiết của các cơ quan nội tạng.
Chụp MRI (Magnetic Resonance Imaging): Sử dụng từ trường và sóng vô tuyến tạo ra hình ảnh chi tiết của các mô mềm, xương và mạch máu.
PET-CT (Positron Emission Tomography - Computed Tomography): Kết hợp chụp CT và PET (Positron Emission Tomography) để phát hiện các tế bào ung thư đang hoạt động.
Ung thư thận
Thời điểm tầm soát
Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 1-2 năm/lần. Nhóm này bao gồm:
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư thận
Người có hội chứng VHL (Von Hippel-Lindau)
Người có hội chứng Beckwith-Wiedemann
Người có bệnh nang thận đa dạng di truyền
Người tiếp xúc với các chất độc hại như cadmium, asen
Phương pháp thực hiện
Xét nghiệm nước tiểu tìm máu ẩn
Siêu âm bụng
Chụp CT hoặc MRI ổ bụng
⟹ Tìm hiểu thêm về Cẩn trọng UNG THƯ THẬN: ai dễ bị, triệu chứng và chẩn đoán
Ung thư bàng quang
Thời điểm tầm soát
Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 3-6 tháng/lần. Nhóm này bao gồm:
Người hút thuốc lá
Người tiếp xúc với các chất độc hại như asen, benzen, anilin
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư bàng quang
Người mắc bệnh lý viêm nhiễm bàng quang mãn tính
Phương pháp thực hiện
Xét nghiệm nước tiểu tìm máu ẩn
Soi bàng quang
Sinh thiết bàng quang
Ung thư cổ tử cung
Thời điểm tầm soát
Tất cả phụ nữ từ 21-65 tuổi nên được tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ.
Phụ nữ có nguy cơ cao nên tầm soát thường xuyên hơn, ví dụ:
Người có nhiều bạn tình
Người có tiền sử nhiễm HPV
Người hút thuốc lá
Người suy giảm miễn dịch
Phương pháp thực hiện
Xét nghiệm PAP (Papanicolaou)
Xét nghiệm HPV

Hình ảnh ung thư cổ tử cung
Ung thư dạ dày
Thời điểm tầm soát
Nhóm nguy cơ trung bình nên tầm soát 3-5 năm/lần. Nhóm này bao gồm:
Người có chế độ ăn uống không lành mạnh
Người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại
Phương pháp thực hiện
Nội soi dạ dày
Xét nghiệm máu tìm dấu ấn ung thư (như CEA, CA 72-4)
⟹ Tìm hiểu thêm về Ung thư dạ dày: Dấu hiệu, nguyên nhân & phòng ngừa hiệu quả
Ung thư gan
Thời điểm tầm soát
Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 3-6 tháng/lần. Nhóm này bao gồm:
Người bị viêm gan B hoặc C mãn tính
Người xơ gan
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư gan
Người nghiện rượu
Phương pháp thực hiện
Xét nghiệm máu tìm dấu ấn ung thư (như AFP, PIVKA-II)
Siêu âm gan
Chụp CT hoặc MRI gan
⟹ Tìm hiểu thêm về Ung thư gan: Nguyên nhân, dấu hiệu và biện pháp phòng ngừa
Ung thư phổi
Thời điểm tầm soát
Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 1 năm/lần. Nhóm này bao gồm:
Người hút thuốc lá hoặc đã bỏ thuốc lá trong vòng 15 năm qua
Người có tuổi từ 55 tuổi trở lên
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi
Người tiếp xúc với các chất độc hại như amiăng, radon
Phương pháp thực hiện
Chụp X-quang ngực
Chụp CT ngực liều thấp
⟹ Tìm hiểu thêm về Ung thư phổi: Dấu hiệu & Cách phòng ngừa hiệu quả
Ung thư đại tràng
Thời điểm tầm soát
Tất cả mọi người từ 50 tuổi trở lên nên được tầm soát ung thư đại tràng định kỳ.
Người có nguy cơ cao nên tầm soát thường xuyên hơn, ví dụ:
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại tràng
Người có bệnh lý đại tràng như viêm loét đại tràng, polyp đại tràng
Người có hội chứng di truyền liên quan đến ung thư đại tràng
Phương pháp thực hiện
Nội soi đại tràng
Xét nghiệm máu
Tầm soát ung thư là một việc làm vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Hãy chủ động khám sức khỏe định kỳ và thực hiện các xét nghiệm tầm soát ung thư theo khuyến cáo của bác sĩ để có thể phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả.
Copyright 2024® by SAIGON MEDIC. All rights reserved.
Các thông tin trên website saigonmedic.com chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu. Khuyến nghị Quý khách hàng không tự ý áp dụng, nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn.