Tầm soát ung thư - Quy trình và phương pháp tầm soát

Trung tâm Y khoa Sài Gòn Medic
Chuyên khoa: NỘI TỔNG QUÁT

29-01-2026

Lượt xem:  344

BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ

Tư vấn chuyên môn bài viết

BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ

Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic

Mục lục

    Tầm soát ung thư - phát hiện bệnh sớm giúp bác sĩ có nhiều lựa chọn điều trị hiệu quả hơn, ít xâm lấn hơn, tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn và giảm thiểu nguy cơ tử vong. Ngoài ra, phát hiện sớm đồng thời giúp bệnh nhân có thời gian chuẩn bị tinh thần, tâm lý trước khi điều trị. Cùng Saigon Medic tìm hiểu cụ thể hơn về quy trình và phương pháp tầm soát ung thư trong bài viết dưới đây.

    Ung thư là gì?

    Ung thư là tình trạng các tế bào bất thường trong cơ thể phát triển không kiểm soát, xâm lấn và phá hủy các mô lân cận. Bệnh có thể di căn đến các bộ phận khác của cơ thể thông qua hệ thống bạch huyết hoặc máu, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

    tầm soát ung thư

    Các tế bào ung thư trong cơ thể

    Tại sao nên tầm soát ung thư?

    Tầm soát ung thư là việc thực hiện các xét nghiệm, kiểm tra nhằm phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, thậm chí khi chưa có triệu chứng, từ đó giúp:

    • Tăng khả năng điều trị thành công: Phát hiện sớm ung thư giúp bác sĩ có nhiều lựa chọn điều trị hiệu quả hơn, ít xâm lấn hơn, tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn và giảm thiểu nguy cơ tử vong.

    • Giảm chi phí điều trị: Chi phí điều trị ung thư giai đoạn sớm thường thấp hơn nhiều so với giai đoạn muộn.

    • Nâng cao chất lượng cuộc sống: Phát hiện sớm ung thư giúp bệnh nhân có thời gian chuẩn bị tinh thần, tâm lý, kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống.

    Quy trình tầm soát ung thư

    Khám lâm sàng

    Đây là bước đầu tiên và thiết yếu trong quy trình tầm soát ung thư. Bác sĩ sẽ tiến hành:

    • Hỏi về tiền sử bệnh: Bao gồm các bệnh lý ung thư trong gia đình, thói quen sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng, tiền sử tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ ung thư (như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, tiếp xúc với hóa chất độc hại,...).

    • Thăm khám tổng quát: Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu bất thường trên cơ thể như: hạch bạch huyết to, khối u, da nhợt nhạt, vàng da, sưng phù,...

    • Khám chuyên khoa: Tùy theo loại ung thư nghi ngờ, bác sĩ sẽ tiến hành khám chuyên khoa để đánh giá chi tiết hơn. Ví dụ: khám phụ khoa cho phụ nữ nghi ngờ ung thư cổ tử cung, khám tai mũi họng cho người nghi ngờ ung thư vòm họng,...

    Kiểm tra cận lâm sàng

    Dựa vào thông tin thu thập được từ bước khám lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp để tìm kiếm các dấu hiệu ung thư. Các xét nghiệm phổ biến bao gồm:

    • Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện các dấu hiệu ung thư thông qua việc tìm kiếm các tế bào ung thư lưu hành trong máu, các chất do tế bào ung thư tiết ra hoặc các bất thường về chức năng gan, thận,...

    • Xét nghiệm nước tiểu: Xét nghiệm nước tiểu có thể phát hiện các tế bào ung thư, máu ẩn trong nước tiểu hoặc các dấu hiệu bất thường khác liên quan đến ung thư.

    • Xét nghiệm di truyền: Xét nghiệm di truyền có thể giúp xác định nguy cơ mắc ung thư di truyền dựa trên các biến đổi gen.

    • Chụp X-quang: Chụp X-quang có thể phát hiện các khối u, bất thường trong cấu trúc xương hoặc phổi.

    • Siêu âm: Siêu âm có thể giúp phát hiện các khối u, dịch tụ trong các cơ quan nội tạng như gan, mật, buồng trứng,...

    Cần phải xét nghiệm, kiểm tra lâm sàng đối với ung thư

    Chẩn đoán hình ảnh

    Nếu các bước khám lâm sàng và kiểm tra cận lâm sàng phát hiện nghi ngờ ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến để xác định chính xác vị trí, kích thước, mức độ xâm lấn của khối u và giai đoạn ung thư. Các kỹ thuật phổ biến bao gồm:

    • Chụp CT (Computed Tomography): Sử dụng tia X tạo ra hình ảnh chi tiết của các cơ quan nội tạng.

    • Chụp MRI (Magnetic Resonance Imaging): Sử dụng từ trường và sóng vô tuyến tạo ra hình ảnh chi tiết của các mô mềm, xương và mạch máu.

    • PET-CT (Positron Emission Tomography - Computed Tomography): Kết hợp chụp CT và PET (Positron Emission Tomography) để phát hiện các tế bào ung thư đang hoạt động.

    Phương pháp tầm soát cho bệnh ung thư phổ biến

    Ung thư thận

    Thời điểm tầm soát

    Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 1-2 năm/lần. Nhóm này bao gồm:

    • Người có tiền sử gia đình mắc ung thư thận

    • Người có hội chứng VHL (Von Hippel-Lindau)

    • Người có hội chứng Beckwith-Wiedemann

    • Người có bệnh nang thận đa dạng di truyền

    • Người tiếp xúc với các chất độc hại như cadmium, asen

    Phương pháp thực hiện

    • Xét nghiệm nước tiểu tìm máu ẩn

    • Siêu âm bụng

    • Chụp CT hoặc MRI ổ bụng

    ⟹ Tìm hiểu thêm về Cẩn trọng UNG THƯ THẬN: ai dễ bị, triệu chứng và chẩn đoán

    Ung thư bàng quang

    Thời điểm tầm soát

    Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 3-6 tháng/lần. Nhóm này bao gồm:

    • Người hút thuốc lá

    • Người tiếp xúc với các chất độc hại như asen, benzen, anilin

    • Người có tiền sử gia đình mắc ung thư bàng quang

    • Người mắc bệnh lý viêm nhiễm bàng quang mãn tính

    Phương pháp thực hiện

    • Xét nghiệm nước tiểu tìm máu ẩn

    • Soi bàng quang

    • Sinh thiết bàng quang

    Ung thư cổ tử cung

    Thời điểm tầm soát

    Tất cả phụ nữ từ 21-65 tuổi nên được tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ.

    Phụ nữ có nguy cơ cao nên tầm soát thường xuyên hơn, ví dụ:

    • Người có nhiều bạn tình

    • Người có tiền sử nhiễm HPV

    • Người hút thuốc lá

    • Người suy giảm miễn dịch

    Phương pháp thực hiện

    • Xét nghiệm PAP (Papanicolaou)

    • Xét nghiệm HPV

    Hình ảnh ung thư cổ tử cung

    Ung thư dạ dày

    Thời điểm tầm soát

    Nhóm nguy cơ trung bình nên tầm soát 3-5 năm/lần. Nhóm này bao gồm:

    • Người có chế độ ăn uống không lành mạnh

    • Người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại

    Phương pháp thực hiện

    • Nội soi dạ dày

    • Xét nghiệm máu tìm dấu ấn ung thư (như CEA, CA 72-4)

    ⟹ Tìm hiểu thêm về Ung thư dạ dày: Dấu hiệu, nguyên nhân & phòng ngừa hiệu quả

    Ung thư gan

    Thời điểm tầm soát

    Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 3-6 tháng/lần. Nhóm này bao gồm:

    • Người bị viêm gan B hoặc C mãn tính

    • Người xơ gan

    • Người có tiền sử gia đình mắc ung thư gan

    • Người nghiện rượu

    Phương pháp thực hiện

    • Xét nghiệm máu tìm dấu ấn ung thư (như AFP, PIVKA-II)

    • Siêu âm gan

    • Chụp CT hoặc MRI gan

    ⟹ Tìm hiểu thêm về Ung thư gan: Nguyên nhân, dấu hiệu và biện pháp phòng ngừa

    Ung thư phổi

    Thời điểm tầm soát

    Nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 1 năm/lần. Nhóm này bao gồm:

    • Người hút thuốc lá hoặc đã bỏ thuốc lá trong vòng 15 năm qua

    • Người có tuổi từ 55 tuổi trở lên

    • Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi

    • Người tiếp xúc với các chất độc hại như amiăng, radon

    Phương pháp thực hiện

    • Chụp X-quang ngực

    • Chụp CT ngực liều thấp

    ⟹ Tìm hiểu thêm về Ung thư phổi: Dấu hiệu & Cách phòng ngừa hiệu quả

    Ung thư đại tràng

    Thời điểm tầm soát

    Tất cả mọi người từ 50 tuổi trở lên nên được tầm soát ung thư đại tràng định kỳ.

    Người có nguy cơ cao nên tầm soát thường xuyên hơn, ví dụ:

    • Người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại tràng

    • Người có bệnh lý đại tràng như viêm loét đại tràng, polyp đại tràng

    • Người có hội chứng di truyền liên quan đến ung thư đại tràng

    Phương pháp thực hiện

    • Nội soi đại tràng

    • Xét nghiệm máu 

    Kết luận

    Tầm soát ung thư là một việc làm vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Hãy chủ động khám sức khỏe định kỳ và thực hiện các xét nghiệm tầm soát ung thư theo khuyến cáo của bác sĩ để có thể phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả.

    Đặt lịch khám

    Copyright 2024® by SAIGON MEDIC. All rights reserved.

    Các thông tin trên website saigonmedic.com chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu. Khuyến nghị Quý khách hàng không tự ý áp dụng, nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn.