Hút thuốc lá và nguy cơ đột quỵ, những khuyến cáo về hút thuốc lá

Trung tâm Y khoa Sài Gòn Medic
Chuyên khoa: NỘI TỔNG QUÁT

30-11-2025

Lượt xem:  862

BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ

Tư vấn chuyên môn bài viết

BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ

Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic

Mục lục

    HÚT THUỐC LÁ VÀ NGUY CƠ ĐỘT QUỴ

    BS.CKI Trần Đình Vũ

    1. Hầu như mọi đánh giá đa biến về các yếu tố nguy cơ đột quỵ đều xác định hút thuốc lá là một yếu tố nguy cơ tiềm ẩn đối với đột quỵ. Nó làm tăng gấp đôi nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ. Dữ liệu cũng cung cấp bằng chứng về mối quan hệ giữa liều lượng và đáp ứng, có nghĩa là hút càng nhiều thì nguy cơ càng cao. Hút thuốc cũng có liên quan đến nguy cơ xuất huyết dưới nhện, nó gây tăng gấp 2 đến 4 lần. Tuy nhiên, dữ liệu về xuất huyết não nội sọ thì không nhất quán. Một phân tích tổng hợp gồm 32 nghiên cứu ước tính RR đối với đột quỵ do thiếu máu cục bộ là 1,9 đối với người hút thuốc so với người không hút thuốc, RR đối với xuất huyết dưới nhện là 2,9 và RR đối với xuất huyết não nội sọ là 0,74.

    2. Số ca đột quỵ hàng năm do hút thuốc ở Hoa Kỳ ước tính khoảng 21.400, điều này cho thấy rằng hút thuốc lá góp phần gây ra 12% đến 14% tổng số ca đột quỵ. Số liệu thống kê ở Việt Nam chưa thấy công bố hoặc bản thân Vũ chưa được biết.

    3. Hút thuốc lá có thể làm tăng tác động của các yếu tố nguy cơ đột quỵ khác, bao gồm tăng huyết áp và dùng thuốc ngừa thai. Ví dụ, có tác dụng hiệp đồng giữa việc sử dụng thuốc ngừa thai và hút thuốc đối với nguy cơ nhồi máu não. Với những người không hút thuốc, không dùng thuốc ngừa thai làm nhóm tham khảo: tỷ lệ nhồi máu não cao hơn 1,3 lần ở những phụ nữ hút thuốc nhưng không sử dụng thuốc ngừa thai; cao hơn 2,1 lần đối với người dùng thuốc ngừa thai không hút thuốc và cao hơn 7,2 lần đối với người dùng thuốc ngừa thai có hút thuốc. Ngoài ra còn có tác động hiệp đồng của việc hút thuốc và sử dụng thuốc ngừa thai đối với nguy cơ đột quỵ do xuất huyết. Với nhóm tham khảo là những người không hút thuốc, không dùng thuốc ngừa thai: tỷ lệ đột quỵ do xuất huyết cao hơn 1,6 lần đối với những phụ nữ hút thuốc nhưng không sử dụng thuốc ngừa thai, cao hơn 1,5 lần đối với người dùng thuốc ngừa thai không hút thuốc và cao hơn 3,7 lần đối với người dùng thuốc ngừa thai có hút thuốc.

    4. Tiếp xúc với khói thuốc lá trong môi trường (còn được gọi là hút thuốc lá thụ động) là một yếu tố nguy cơ đã được xác định đối với bệnh tim. Tiếp xúc với khói thuốc lá trong môi trường cũng có thể là một yếu tố nguy cơ gây đột quỵ, mặc dù qua các nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ nào. Bởi vì liều tiếp xúc với khói thuốc lá trong môi trường thấp hơn đáng kể so với hút thuốc lá chủ động. Sự thiếu vắng rõ ràng mối quan hệ giữa liều lượng và và nguy cơ đột quỵ có thể được giải thích một phần bằng các nghiên cứu sinh lý cho thấy có mối tương quan tuyến tính giữa liều lượng và nguy cơ đột quỵ. Các nghiên cứu gần đây về tác động của lệnh cấm hút thuốc trong cộng đồng cũng cho thấy rằng những lệnh cấm có liên quan đến việc giảm nguy cơ đột quỵ. Sau khi Arizona ban hành lệnh cấm hút thuốc trên toàn tiểu bang ở hầu hết các nơi công cộng trong nhà, bao gồm cả không gian làm việc, nhà hàng và quán bar, tỷ lệ đột quỵ đã giảm 14% ở các quận trước đây chưa có lệnh cấm. Nhưng một nghiên cứu của Bang New York lại không tìm thấy sự giảm đột quỵ mặc dù nguy cơ nhồi máu cơ tim thì có giảm sâu khi họ ban hành lệnh cấm hút thuốc toàn diện tại các không gian làm việc, nhà hàng và công trường xây dựng.

    5. Hút thuốc có thể góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ thông qua cả tác động ngắn hạn lên nguy cơ hình thành huyết khối ở động mạch xơ vữa động mạch và tác động lâu dài liên quan đến tăng xơ vữa động mạch. Hút thuốc dù chỉ một điếu thuốc cũng làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp trung bình và giảm khả năng giãn nở của động mạch. Ngoài tác dụng tức thời của việc hút thuốc, cả việc tiếp xúc chủ động và thụ động với khói thuốc lá đều có liên quan đến sự phát triển của chứng xơ vữa động mạch.

    6. Biện pháp phòng ngừa đột quỵ do hút thuốc lá hiệu quả nhất là không bao giờ hút thuốc và giảm thiểu tiếp xúc với khói thuốc lá trong môi trường.  Nếu đã từng hút, việc ngừng hút thuốc có liên quan đến việc giảm nhanh nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch khác đến mức gần bằng nhưng không đạt tới mức của những người không bao giờ hút thuốc.

    7. Mặc dù việc cai thuốc lá bền vững là khó đạt được, nhưng vẫn có sẵn các phương pháp điều trị hành vi và dược lý hiệu quả cho tình trạng phụ thuộc vào nicotin. Sự kết hợp giữa tư vấn và dùng thuốc sẽ hiệu quả hơn so với việc chỉ dùng một liệu pháp. Liên quan đến liệu pháp dược lý cụ thể là liệu pháp thay thế nicotine bằng bupropion và varenicline.

    8. Tóm tắt và những khuyến cáo:

    - Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ và xuất huyết dưới nhện, dữ liệu về xuất huyết não nội sọ không có tính thuyết phục. Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy giảm nguy cơ đột quỵ khi ngừng hút thuốc và cấm hút thuốc trên toàn cộng đồng.

    - Ngoài sự quyết tâm bỏ hút thuốc lá thì kết hợp với điều trị thay thế nicotin bằng thuốc bupropion hoặc varenicline cho thấy dễ đạt được việc bỏ hút thuốc lá hơn.

    - Việc kiêng hút thuốc lá được khuyến cáo cho những ai chưa bao giờ hút thuốc trên cơ sở các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy mối quan hệ nhất quán và mạnh mẽ giữa hút thuốc và cả đột quỵ thiếu máu cục bộ và xuất huyết dưới nhện.

    - Lệnh cấm hút thuốc trong không gian công cộng trên toàn cộng đồng là hợp lý để giảm nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

    Đặt lịch khám

    Copyright 2024® by SAIGON MEDIC. All rights reserved.

    Các thông tin trên website saigonmedic.com chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu. Khuyến nghị Quý khách hàng không tự ý áp dụng, nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn.