Bệnh zona - bệnh giời leo
Zona (dân gian gọi là giời leo) là một bệnh lây do siêu vi với đặc điểm là hồng ban đau với mụn nước dọc theo 1 vùng cơ thể.
BỆNH ZONA - BỆNH GIỜI LEO
Đại cương
- Zona (dân gian gọi là giời leo) là một bệnh lây do siêu vi với đặc điểm là hồng ban đau với mụn nước dọc theo 1 vùng cơ thể. Bệnh do siêu vi thủy đậu VZV tái hoạt hóa (khi khỏi bệnh thủy đậu, siêu vi VZV không chết mà tìm hạch thần kinh rễ sau và dây số V để tiềm ẩn).
- Tỷ lệ mắc mới là 1-3/1000 (4-12/1000 ở tuổi > 65).
Lâm sàng
- Sốt, nhức đầu, mệt mỏi sau đó xuất hiện tăng cảm hoặc dị cảm ở nơi sắp nổi zona.
- Sau 1-2 ngày (nhưng có thể lâu đến 2 tuần) bệnh nhân nổi mụn nước theo phân bố thần kinh da (dermatome) ở 1 bên cơ thể. Vị trí thường gặp: mắt, tai (hội chứng Ramsay Hunt), liên sườn, chi,…
- Sau 7-10 ngày mụn nước sẽ khô, đóng vảy và liền da.
Chẩn đoán
- Lâm sàng.
- Huyết thanh chẩn đoán VZV IgM.
- PCR VZV ( 60 % độ nhạy và độ đặc hiệu).
- Nuôi cấy tìm VZV (độ nhạy 14%).
Biến chứng
- Bội nhiễm da.
- Yếu vận động.
- Tổn thương mắt (zona mắt).
- Đau thần kinh sau zona: đau kéo dài từ vài tháng đến hàng chục năm.
Điều trị
a. Tiêu chuẩn điều trị ngoại trú: Zona không kèm biến chứng (bội nhiễm, yếu vận động, tổn thương mắt...) và không kèm bệnh nền nặng (tăng huyết áp, tiểu đường...).
b. Điều trị đặc hiệu
- Kháng siêu vi: acyclovir (Zovirax), valacyclovir (Valtrex), or famciclovir (Famvir). Valacyclovir tốt hơn Acyclovir. Không giúp tránh được đau sau zona.
- Liều cho người lớn : 800 mg x 5 lần mỗi ngày, uống trong 7-10 ngày.
- Giảm đau: Gabapentin, Paracetamol, Glucocorticoid, chống trầm cảm (Amitriptyline). Thường dùng Gabapentin uống, liều dùng khởi đầu 100 mg/8 giờ, liều có thể thay đổi từ 300 mg/ngày đến 1.800 mg/ngày tùy theo sự dung nạp của mỗi bệnh nhân.
- Săn sóc sang thương da phòng bội nhiễm.
Theo BV Nhiệt Đới 2023
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có triệu chứng, anh/chị nên đi khám để được tư vấn đúng tình trạng.
