10 ĐIỂM LƯU Ý VỀ VIÊM THẬN LUPUS (lupus nephritis)

VIÊM THẬN LUPUS (lupus nephritis)

Bệnh lupus là một bệnh tự miễn, cơ thể chúng ta tự tạo ra kháng thể chống lại chính chúng ta. Có nhiều cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng trong bệnh lupus, trong đó có thận...

Viêm thận lupus là gì?

- Viêm thận lupus là tình trạng tổn thương thận thứ phát do bệnh lupus ban đỏ hệ thống (Systemic Lupus Erythematosus – SLE).

- Trong bệnh này, cơ thể sản xuất các tự kháng thể như anti-dsDNA và phức hợp miễn dịch, lắng đọng tại cầu thận gây viêm, tổn thương tế bào nội mô, tế bào trung mô và màng đáy.

- Các tổn thương này được phân loại theo hệ thống mô bệnh học ISN/RPS (Class I-VI), mỗi thể có tiên lượng và chiến lược điều trị khác nhau.

Triệu chứng lâm sàng thường gặp là gì?

Biểu hiện của bệnh lupus khg đề cập ở đây, chỉ nói đến liên quan đến thận, có thể rất đa dạng tùy mức độ tổn thương thận:

- Protein niệu (đa số là mức độ thận hư ≥3,5g/24h)

-Hồng cầu vi thể hoặc đại thể trong nước tiểu

- Phù toàn thân (mắt, chân, bụng)

- Tăng huyết áp

- Suy giảm chức năng thận (tăng creatinine huyết thanh, giảm mức lọc cầu thận)

Tại sao cần sinh thiết thận để chẩn đoán xác định?

- Sinh thiết thận giúp phân loại viêm thận lupus theo mô bệnh học (ISN/RPS), từ đó hướng dẫn lựa chọn phác đồ điều trị và tiên lượng.

- Sinh thiết được chỉ định khi có protein niệu ≥ 500 mg/24h hoặc tiểu máu vi thể kèm giảm chức năng thận.

Bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

- Viêm thận lupus là bệnh mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát lâu dài nếu điều trị đúng.

- Điều trị nhằm mục tiêu đạt được lui bệnh hoàn toàn (remission), ngăn tái phát và hạn chế tiến triển đến suy thận mạn giai đoạn cuối (ESKD).

Điều trị bao lâu? Có phải dùng thuốc suốt đời không?

Điều trị gồm 2 giai đoạn:

- Giai đoạn tấn công: thường kéo dài 6 tháng, sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch mạnh như corticosteroid + MMF hoặc cyclophosphamide.

- Giai đoạn duy trì: ít nhất 3 năm sau cảm ứng, dùng liều duy trì MMF hoặc azathioprine.

Một số bệnh nhân cần điều trị duy trì kéo dài nếu có tái phát nhiều lần.

Bệnh nhân lupus có mang thai an toàn không?

- Có thể mang thai an toàn nếu bệnh được kiểm soát ổn định ít nhất 6 tháng.

- Cần ngừng các thuốc gây hại thai (cyclophosphamide, MMF) và chuyển sang azathioprine, đồng thời theo dõi sát bởi nhóm chuyên khoa (thận – sản – miễn dịch).

Thuốc điều trị viêm thận lupus có nguy hiểm không?

- Các thuốc như corticosteroid, MMF, cyclophosphamide, CNI có thể gây tác dụng phụ: tăng huyết áp, loãng xương, nhiễm trùng, vô sinh tạm thời, độc gan – tủy.

- Tuy nhiên, nếu dùng đúng phác đồ và được theo dõi sát, lợi ích vượt trội nguy cơ.

Có thể tự dừng thuốc khi thấy đỡ không? Chế độ ăn uống và sinh hoạt cần chú ý điều gì?

- Không được tự ý ngừng thuốc. Ngừng thuốc sớm có thể dẫn đến tái phát nặng hơn, tổn thương không hồi phục. Việc giảm liều, chuyển giai đoạn hoặc ngưng thuốc phải do bác sĩ quyết định dựa trên chỉ số lâm sàng và xét nghiệm.

- Giảm muối (<2g natri/ngày) nếu có tăng huyết áp hoặc phù,hạn chế protein nếu có giảm độ lọc cầu thận,Tránh thuốc giảm đâu chống viêm,tránh thức ăn chứa purin cao nếu có tăng acid uric,tập thể dục nhẹ, tránh stress.

Bệnh có di truyền không?

Lupus ban đỏ hệ thống và viêm thận lupus không di truyền trực tiếp, nhưng có liên quan đến yếu tố di truyền (HLA-DR2, HLA-DR3, biến thể TREX1, IRF5...). Nguy cơ mắc bệnh ở người thân cấp 1 cao hơn người bình thường.

Khi nào phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận?

- Chỉ định lọc máu khi bệnh tiến triển đến giai đoạn 5 CKD (eGFR <15 ml/phút/1,73 m²) và có triệu chứng.

- Ghép thận là lựa chọn lâu dài tốt nhất cho bệnh nhân viêm thận lupus giai đoạn cuối đã ổn định hoạt tính miễn dịch ≥6 tháng.

- Khi chạy thận vẫn phải điều trị bệnh lupus ( thuốc ức chế miễn dịch tùy theo các biểu hiện ngoài thận. Không được nghĩ rằng đã lọc máu là khg cần điều trị bệnh lupus nữa.

Theo Bs Đỗ Gia Tuyển

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có triệu chứng, anh/chị nên đi khám để được tư vấn đúng tình trạng.