TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ VIÊM GAN SIÊU VI CẤP

Trung tâm Y khoa Sài Gòn Medic
Chuyên khoa: NỘI TỔNG QUÁT

12-02-2026

Lượt xem:  166

Saigon Medic

Tư vấn chuyên môn bài viết

Saigon Medic

Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic

Mục lục

    TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ VIÊM GAN SIÊU VI CẤP

    Bệnh Viêm Gan Siêu Vi

    Viêm gan siêu vi (VGSV) là bệnh gan do các loại siêu vi có ái tính với tế bào gan gây ra hội chứng viêm và hoại tử. Hiện nay, có 5 siêu vi gây viêm gan nguyên phát được xác định rõ: HAV, HBV, HCV, HDV, HEV.

    Dựa vào biểu hiện lâm sàng và biến đổi xét nghiệm, VGSV được chia làm 2 loại:

    - VGSV cấp: triệu chứng lâm sàng và bất thường về xét nghiệm chức năng gan kéo dài không quá 6 tháng.

    - VGSV mạn: triệu chứng lâm sàng và bất thường về xét nghiệm chức năng gan kéo dài trên 6 tháng.

    - Các siêu vi HBV, HCV, HDV, HEV có thể gây viêm gan cấp hoặc mạn. HAV, đến nay, chỉ ghi nhận gây viêm gan cấp.

    Lâm sàng và Cận lâm sàng

    - Tiền căn gia đình: có người thân bị VGSV

    - Tiền căn cá nhân: có quan hệ tình dục không bảo vệ, dùng chung kim tiêm, thủ thuật xuyên qua da, truyền máu từ 2 tuần đến 6 tháng trước khi có triệu chứng đầu tiên của bệnh.

    - Khoảng 70 - 80% bênh nhân không có triệu chứng lâm sàng rõ ràng. Bệnh nhân có thể có một hay nhiều triệu chứng sau:

    + Sốt (khi chưa vàng da).

    + Mệt mỏi, uể oải.

    + Rối loạn tiêu hóa: nôn ói, chán ăn, đau hạ sườn phải.

    + Vàng mắt, vàng da, tiểu vàng.

    + Gan to, đau.

    • Nếu bệnh diễn tiến nặng có thể gây suy gan cấp dẫn đến bệnh não gan, xuất huyết da niêm, gan teo... tỉ lệ tử vong cao.
    • AST (SGOT) và ALT (SGPT) tăng, thường trên 5 lần giới hạn trên của mức bình thường (ULN: upper limit of normal). Giá trị của UNL: 35 U/L đối với nam, 25 U/L đối với nữ; áp dụng cho cả trẻ em.

    Chẩn đoán xác định

    Các ca bệnh có biểu hiện lâm sàng và yếu tố dịch tễ (có thể có) nghi ngờ VGSV cấp, có thể được thực hiện các xét nghiệm hyết thanh lần lượt như sau:

    - Trước tiên nên làm các xét nghiệm Anti-HAV IgM, Anti-HBc IgM và HbsAg:

    + Anti-HAV IgM dương: VGSV A cấp.

    + Anti-HBc IgM dương: VGSV B cấp.

    - Nếu HBsAg âm, Anti-HAV IgM âm và Anti-HBc IgM âm, chẩn đoán tạm thời là VGSV cấp không A - không B và lần lượt làm tiếp các xét nghiệm:

    + Anti-HCV: Trong nhiễm HCV cấp, Anti-HCV có thể âm trong vài tuần đầu rồi dương sau 8 - 12 tuần phơi nhiễm. Chẩn đoán nhiễm HCV cấp khi: có chuyển Anti-HCV từ âm sang dương trong vòng 6 tháng hoặc Anti-HCV âm và HCV RNA (hoặc HCVcoreAg) dương. Anti-HCV có thể được xem xét thực hiện cùng lúc với các xét nghiệm Anti-HAV IgM, Anti-HBc IgM khi xác định tác nhân VGSV cấp.

    + Nếu Anti-HCV âm, làm xét nghiệm Anti-HEV IgM. Nếu Anti-HEV IgM dương: VGSV E cấp.

    + Khi Anti-HCV âm, nếu không tìm được các nguyên nhân gây viêm gan cấp mà có lâm sàng và/hoặc yếu tố dịch tễ nghi ngờ, có thể làm HCV RNA hoặc HCVcoreAg hoặc sau 8 đến 12 tuần làm lại xét nghiệm Anti-HCV để xác định chẩn đoán VGSV C cấp.

    + Đối với người lọc máu (chạy thận nhân tạo) hoặc suy giảm miễn dịch nặng có xét nghiệm anti-HCV âm nhưng có biểu hiện của bệnh gan, nên xét nghiệm HCV-RNA hoặc HCV coreAg.

    Điều trị

    a. Tiêu chuẩn nhập viện.

     Bệnh nhân nghi ngờ VGSV cấp có các dấu hiệu nặng sau đây cần được nhập viện để theo dõi và điều trị:

    - Trụy tim mạch.

    - Rối loạn tri giác.

    - Rối loạn hô hấp.

    - Xuất huyết.

    - Nôn nhiều.

    - Không ăn uống được.

    - Sốt cao.

    - Vàng da niêm với bilirubin toàn phần tăng trên 10 lần giá trị bình thường. Cần loại trừ các bệnh lý nội, ngoại khoa có vàng da niêm.

    - AST hoặc ALT tăng cao trên 10 lần giá trị bình thường.

    b. Chế độ ăn

    - Khẩu phần nhiều đạm, nhiều đường, ít mỡ.

    - Không bia rượu.

    - Không kiêng ăn thái quá. Nên ăn những thức ăn dễ tiêu hóa, khuyến khích bệnh nhân ăn nhiều lần, mỗi lần một ít. Nên dùng bữa ăn chính vào lúc sáng và trưa, ăn nhẹ vào chiều, tối. Chỉ nuôi dưỡng tạm thời bằng đường tĩnh mạch khi người bệnh bị nôn nhiều hay không ăn uống được

    c. Điều trị thuốc

    - Hạn chế các loại thuốc có thể gây viêm gan nặng hơn, không dùng Corticoid, cẩn thận khi sử dụng Phenobarbital, thuốc kháng lao, kháng sinh nhóm Cyclin,...

    - Vitamin K1: 10 mg/ngày x 3 ngày, tiêm bắp hoặc pha loãng tiêm mạch chậm 1mg/phút, khi tỉ lệ Prothrombin giảm < 60%.

    - Điều trị hồi sức nội khoa tích cực với các trường hợp nặng có chỉ định.

    - Các loại thuốc hỗ trợ gan giúp cải thiện triệu chứng lâm sàng, có thể được xem xét sử dụng.

    - Điều trị thuốc kháng siêu vi.

    Đối với VGSV B cấp

    Chỉ định điều trị với Entecavir (ETV) 0,5 mg/ngày hoặc Tenofovir disoproxil fumarat (TDF) 300 mg/ngày hoặc Tenofovir alafenamide (TAF) 25 mg/ngày cho đến khi mất HBsAg đối với các trường hợp sau:

    - VGSV B thể tối cấp.

    - VGSV B cấp có ≥ 2 tiêu chí sau:

    + Bệnh não gan.

    + Bilirubin toàn phần huyết thanh > 3 mg/dL hay > 51 µmol/L.

    + hoặc bilirubin trực tiếp > 1,5 mg/dL hay > 25 µmol/L.

    + INR > 1,5.

    - Bệnh kéo dài > 4 tuần với bilirubin có xu hướng tăng.

    Đối với VGSV C cấp

    Khoảng 20-50% người bệnh nhiễm HCV cấp có thể tự khỏi.

    - Điều trị:

    + Đặc hiệu: sofosbuvir/velpatasvir hoặc glecaprevir/pibrentasvir, trong 8 tuần.

    + Hỗ trợ: nghỉ ngơi và điều trị triệu chứng.

    d. Nghỉ ngơi

    - Không cần thiết nghỉ ngơi tuyệt đối và hoàn toàn tại giường nhưng làm việc nặng, gắng sức có thể làm cho bệnh diễn tiến phức tạp và kéo dài.

    - Thời gian nghỉ ngơi nên đến khi hết vàng da - mắt và AST, ALT < 2 lần ULN.

    - Không nên lao động nặng, gắng sức ít nhất là 3 tháng kể từ khi hết giai đoạn nghỉ ngơi.

    Theo dõi thường xuyên về lâm sàng và xét nghiệm

    - Theo dõi diễn tiến của vàng da - mắt, rối loạn tiêu hóa, tình trạng uể oải, mệt mỏi, xuất

    huyết, phù chi, báng bụng, rối loạn tri giác,…

    - AST và ALT mỗi 1 - 2 tuần cho đến khi ALT< 2 lần ULN, sau đó định kỳ mỗi 4 -12 tuần, ít nhất trong 24 tuần

    - Tỉ lệ prothrombin, INR (International normalized ratio), bilirubin toàn phần và trực tiếp mỗi 1 - 2 tuần có thể đến khi về trị số bình thường.

    - Đối với VGSV B cấp, cần xét nghiệm thêm HBsAg, Anti-HBs tuần 12 và tuần 24. Nếu HBsAg âm và Anti-HBs dương hoặc âm: bệnh nhân VGSV B cấp hồi phục.

    - Đối với VGSV C cấp, xét nghiệm HCV RNA ở tuần thứ 12 sau điều trị để đánh giá khả năng khỏi bệnh (đạt SVR 12).

    - Siêu âm bụng để phát hiện các bệnh gây tắc mật

    BV NHIỆT ĐỚI TP HCM 2023

    Đặt lịch khám

    Copyright 2024® by SAIGON MEDIC. All rights reserved.

    Các thông tin trên website saigonmedic.com chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu. Khuyến nghị Quý khách hàng không tự ý áp dụng, nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn.