Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic
Niềm tin của bạn, trách nhiệm của chúng tôi
16-01-2026
Lượt xem: 89.jpeg)
Tư vấn chuyên môn bài viết
BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ
Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic
Mục lục
RỐI LOẠN TIỀN ĐÌNH
Rối loạn chức năng tiền đình là hội chứng của nhiều nguyên nhân khác nhau mà biểu hiện thường gặp nhất là chóng mặt kèm theo đầu óc quay cuồng, mắt hoa, ù tai, buồn nôn, nôn, đi đứng không vững, dễ bị ngã.
Chóng mặt là một rối loạn cảm giác trong đó bệnh nhân cảm thấy mình chuyển động trong không gian (chóng mặt chủ quan) hoặc các vật xung quanh chuyển động xung quanh mình (chóng mặt khách quan) và thường kém theo cảm giác mất thăng bằng.
Trong thực hành lâm sàng có thể chia thành 2 loại chính:
+ Rối loạn tiền đình nguồn gốc ngoại biên.
+ Rối loạn tiền đình nguồn gốc trung ương.
1. Rối loạn tiền đình có nguồn gốc ngoại biên
Chóng mặt thường khởi phát đột ngột với mức độ trầm trọng trong khoảng vài phút đến vài giờ và có thể kèm theo triệu chứng ù tai, buồn nôn, nôn.
Nguyên nhân:
+ Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (chiếm 80% các trường hợp chóng mặt).
+ Chóng mặt áp lực (say tàu xe, máy bay).
+ Viêm mê đạo, viêm tai giữa.
+ Bệnh Ménière.
+ Di chứng chấn thương đầu, và phẫu thuật vùng đầu mặt cổ.
2. Rối loạn tiền đình có nguồn gốc trung ương:
Thường khởi phát từ từ, ít khi khởi phát đột ngột, cường độ trung bình, triệu chứng thường kéo dài từ vài tuần có khi đến vài tháng
Nguyên nhân:
+ Chóng mặt Migraine.
+ Tổn thương thần kinh: u dây thần kinh VIII, u sào bào, u màng não, tiểu não…
+ Bệnh lý mạch máu não: thiếu máu động mạch cột sống – thân nền (chiếm 50% các ca chóng mặt do nguyên nhân mạch máu), nhồi máu động mạch sống nền, nhồi máu một vùng hành não, nhồi máu tiểu não, xuất huyết tiểu não…
1. Lâm sàng
Rối loạn chức năng tiền đình triệu chứng chính là chóng mặt, đầu óc quay cuồng, mắt hoa, ù tai, buồn nôn, nôn, đi đứng không vững, dễ bị ngã.
- Chóng mặt: Bệnh nhân có cảm giác đồ vật xung quanh xoay tròn, cảm giác sợ ngã, có thể kèm triệu chứng buồn nôn, nôn.
- Mất thăng bằng.
- Rung giật nhãn cầu.
- Có thể kèm biểu hiện rối loạn thần kinh thực vật: vã mồ hôi, mạch nhanh…
Cần chú ý khai thác hoàn cảnh xuất hiện triệu chứng, độ dài triệu chứng, ngoài ra, khi khám bệnh cần chú ý phát hiện những dấu hiệu thần kinh, tình trạng bất thường thính lực, viêm tai giữa … đi kèm, nếu có ->khám chuyên, chuyên khoa tai mũi họng để tìm nguyên nhân.
2. Cận lâm sàng
- Xét nghiệm cơ bản thường quy để đánh giá chỉ định dùng thuốc.
- Siêu âm mạch máu ngoài sọ, siêu âm Doppler xuyên sọ đánh giá áp lực và tốc độ dòng máu các động mạch não.
- CT scan sọ não 32 lát không tiêm thuốc, MRI não (có tiêm thuốc hoặc không) được chỉ định để tìm nguyên nhân
(1).jpg)
3. Chẩn đoán thể lâm sàng
3.1 Chóng mặt ngoại biên
a. Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính
Thường gặp ở nữ, tuổi 30-50. Chóng mặt xảy ra đột ngột khi thay đổi tư thế đầu hay cơ thể, cảm giác xoay tròn, kéo dài 1 đến 2 phút, có thể kèm theo buồn nôn nhưng ít khi nôn. Có thể gặp ở những người có tiền sử chấn thương vùng đầu, hoặc có biểu hiện nhiễm trùng hô hấp trên do virus ở giai đoạn sớm dẫn tới tổn thương bên trong mê đạo. Nếu không điều trị, bệnh có thể tự khỏi sau vài tuần đến vài tháng, tỉ lệ tái phát cao (1 năm 18%, 3 năm 30%).
b. Bệnh lý tiền đình ngoại vi cấp (Viêm mê đạo cấp)
Có thể gặp ở bất kì tuổi nào, khởi đầu chóng mặt cấp, nôn, buồn nôn, không có triệu chứng tai, kéo dài nhiều ngày hầu hết cải thiện sau 1-2 tuần đôi khi tái phát hay thành dịch nhiều người trong gia đình bị và nghĩ nhiều đến siêu vi nhưng phân lập không thành công. Cơn tái phát có thể xảy ra nhưng thường nhẹ hơn.
c. Bệnh Meniere:
Đặc điểm cơn chóng mặt nặng và nôn kéo dài từ vài phút đến vài giờ, cơn phối hợp ù tai giảm thính lực và cảm thấy đặc tai. Mặc dù thính lực cải thiện sau cơn, sau thời gian dài mất thính lực thường xảy ra. Nguyên nhân do tăng thể tích nội dịch và giãn lòng ống nội dịch.
d. Chóng mặt sau chấn thương
Hội chứng sau chấn động não thường choáng váng, hồi hộp, khó tập trung, đau đầu, sợ ánh sang cơ chế không rõ.
e. Các tổn thương tiền đình ngoại biên khác
Có thể phối hợp với viêm tai xương chũm mạn tính, xơ cứng tai, nhiều loại thuốc gây tổn thương tai, tiền đình
3.2 Chóng mặt Trung ương
a. Thiểu năng tuần hoàn não
Hệ cột sống thân nền gây chóng mặt thường gặp người già, sự chóng mặt phát sinh từ thiếu máu mê đạo, thân não hay cả hai thì chưa rõ, khởi phát đột ngột thường kéo dài vài phút thường kết hợp với buồn nôn, nôn.
Thiểu năng động mạch đốt sống thân nền thường do xơ vữa động mạch dưới đòn, sống, thân nền đôi khi do hạ huyết áp tư thế, cơn stockes-adams hay chèn ép do thoái hoá cột sống cổ
b. Đột quỵ
Nhồi máu vùng hành tuỷ bên (hội chứng Wallenberg) và hầu hết do tắc động mạch đốt sống đoạn gần.
c. Căn nguyên trung ương khác: U góc cầu tiểu não, xơ cứng rải rác…
1. Nguyên tắc điều trị
- Điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân.
- Xử trí cơn chóng mặt cấp để làm giảm khó chịu cho bệnh nhân và để phòng chống tai nạn cho người bệnh.
- Trong cơn chóng mặt cấp, cho bệnh nhân nằm đầu thấp, ít ánh sáng, tránh di chuyển.
2. Thuốc điều trị trong cơn chóng mặt
- Thuốc chống nôn:
+ Atropin Sulfat: Ống 0,25 mg/ 1 ml: 02 ống/lần. Khi buồn nôn, nôn
+ Metoclopramide: viên 10mg: 01 viên/lần x 2 lần/ngày; ống 10mg: 01 ống TB/lần nếu bệnh nhân nôn nhiều.
+ Domperidon (viên 10mg): 1-2 viên/lần x 3 lần/ngày.
- Thuốc điều trị chóng mặt:
+ Betahistine (viên 16mg, 24mg): 16mg/lần x 3 lần/ngày, 24mg/lần x 2 lần/ngày.
+ Flunarizine ( viên 5mg): 1 viên/lần x 2 lần/ngày
+ Cinnarizine ( viên 25mg): 1 viên/lần x 3 lần/ngày.
+ Acetyl Leucine (Tanganin, vintanyl). Viên 500mg: 1-2 viên/lần x 2 lần/ngày. Ống 500mg: 1-2 ống/ TB lần x 2 lần/ngày
- Thuốc giải lo âu: Diazepam 5mg x 2 viên uống trước khi ngủ tối
- Thuốc hỗ trợ điều chỉnh suy giảm nhận thức tiền đình: Piracetam, Ginkgo biloba, Vinpocetin…
3. Chế độ chăm sóc dinh dưỡng:
- Chế độ chăm sóc cấp IIB, IIIB.
4. Chỉ tiêu theo dõi, đánh giá trong quá trình điều trị:
- Tiến triển lâm sàng.
- Tác dụng phụ của thuốc.
- Tai biến thủ thuật tiêm cạnh cột sống cổ.
Cơn chóng mặt cấp làm cho bệnh nhân khó chịu nhiều đi lại rất dễ bị té ngã.
Với những rối loạn chức năng tiền đình ngoại biên bệnh nhân dần ổn định và hết chóng mặt.
Với rối loạn chức năng tiền đình trung ương phụ thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương não.
- Nên tránh ăn uống nhiều, ăn ít muối, đặc biệt đối với bệnh Ménière (vì có thể làm tăng phù mê đạo).
- Nghỉ ngơi, thư giản đầy đủ.
- Vận động tiền đình (trường hợp chóng mặt tư thế kịch phát lành tính) : bắt đầu càng sớm càng tốt trong giai đoạn cấp (Chương trình tập luyện với bài tập liệu pháp thích nghi).
1. Tiêu chuẩn nhập viện
Bệnh nhân có một trong các biểu hiện: Chóng mặt, đầu óc quay cuồng, mắt hoa, ù tai, buồn nôn, nôn, đi đứng không vững, dễ bị ngã, mất thăng bằng. có thể kèm biểu hiện rối loạn thần kinh thực vật: vã mồ hôi, mạch nhanh…
2. Tiêu chuẩn ra viện:
- Tiến triển lâm sàng tốt, bệnh nhân đỡ hoặc khỏi hẳn.
- Không bị tác dụng phụ của thuốc.
- Không bị tai biến trong quá trình điều trị
1. Nguyễn Văn Chương (2016), Thần kinh học toang tập - Nhà xuất bản Y học Hà Nội.
2. Vũ Anh Nhị (2017), Thần kinh học - Nhà xuất bản đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh.
3. Vũ Anh Nhị (2017), Sổ tay lâm sàng thần kinh sau đại học , Đại học y dược Athành phố Hồ Chí Minh, NXB Thành phố Hồ Chí Minh.
BV Thái Bình 2022
Copyright 2024® by SAIGON MEDIC. All rights reserved.
Các thông tin trên website saigonmedic.com chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu. Khuyến nghị Quý khách hàng không tự ý áp dụng, nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn.
%20(1).png)
%20(1080%20x%201350%20px)%20(1).png "Bia Rượu Và Các Bệnh Lý Liên Quan Đến Đột Qụy")
.jpeg)
.jpeg)
.png "Hội chứng chân không yên - triệu chứng, biến chứng, chẩn đoán và điều trị")
.jpg "ƯU ĐÃI 10% DÀNH CHO KHÁCH HÀNG CÓ BẢO HIỂM Y TẾ")