19-01-2026
Lượt xem: 161
Tư vấn chuyên môn bài viết
BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ
Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic
Mục lục
NHẬN DIỆN TRẦM CẢM
Bệnh trầm cảm có tên tiếng Anh là Depression, là rối loạn tâm trạng gây ra cảm giác buồn bã và mất hứng thú . Trầm cảm ảnh hưởng đến cảm giác, suy nghĩ và hành xử của bạn, có thể dẫn đến nhiều vấn đề về tình cảm và thể chất. Bởi vậy, trầm cảm khiến cho cuộc sống của người bệnh gặp nhiều khó khăn, thậm chí tạo ra những kết cục rất bi thảm: mẹ giết con, vợ giết chồng, tự tử...
Đa số người VN không thích được bác sĩ chẩn đoán họ bị trầm cảm, vì thế có một số bác sĩ chẩn đoán lệch đi là: rối loạn thần kinh thực vật, suy nhược cơ thể hoặc suy nhược thần kinh...; hoặc thậm chí một số bác sĩ cho những chẩn đoán trên nhưng không biết bệnh nhân của họ bị trầm cảm. Theo thống kê, 90% những bệnh được chẩn đoán như trên thực sự bị trầm cảm; và 70% những người này được điều trị bằng thuốc chống trầm cảm, nhưng chỉ 5-10% là được điều trị đúng cách . "Theo thông tin từ viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia, bệnh viện Bạch Mai, ở Việt Nam hiện có khoảng 30% dân số có rối loạn tâm thần, trong đó tỷ lệ trầm cảm chiếm 25%". Theo BS Trịnh Tất Thắng (GĐ BvTT Tp.HCM) thì ở VN có khoảng 3% dân số bị trầm cảm, trong đó khoảng 6% dân Sài gòn bị trầm cảm. Ở Châu Âu, tỷ lệ nam bị trầm cảm khoảng 7%, nữ khoảng 12%; ở Mỹ tỷ lệ này cao hơn nhiều, khoảng 17%.
Chi phí y tế cho rối loạn trầm cảm năm 2010 ở Mỹ là 210,5 tỉ USD; và dự kiến đến năm 2020, chi phí y tế cho nhóm bệnh nhân này tốn kém sẽ lên đứng hàng thứ hai sau nhóm bệnh nhân tim mạch. Hơn 90% những người quyết định tự tử có rối loạn tâm thần đủ tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm; và ở VN, mỗi năm có khoảng 40.000 người tự sát do trầm cảm.
Có 8 dấu hiệu chính để nhận diện một người bị trầm cảm:
1. Biểu hiện qua những triệu chứng cơ thể.
Nhiều người than phiền họ bị đau đầu, chóng mặt, đau ngực, đau dạ dày, đau khớp... Họ đi khám bệnh ở nhiều chuyên khoa như tim mạch, thần kinh, cơ xương khớp, tiêu hóa, hô hấp...Tuy nhiên việc điều trị không làm giảm các triệu chứng hay than phiền của người bệnh. Họ rất lo lắng và muốn đi chữa bệnh nhưng lâu dần họ mất niềm tin vào thầy thuốc.
2. Thay đổi thói quen.
Một người thay đổi thói quen như ngủ nhiều hơn hoặc mất ngủ. Có một số người ăn nhiều hơn, người ta lý giải việc ăn nhiều là do thức ăn làm lấp đầy cảm giác trống rỗng trong lòng; một số khác lại không muốn ăn uống gì vì họ thấy việc ăn uống chẳng có hứng thú hoặc niềm vui. Việc lạm dụng chất kích thích như bia rượu cũng được ghi nhận là có liên quan đến trầm cảm, một người trước đây ít uống bia rượu nhưng gần đây lạm dụng nó, vì bia rượu giúp họ che đậy cảm giác buồn bã và cô đơn.
3. Mang bộ mặt hạnh phúc giả.
Người bị trầm cảm luôn cố gắng chứng tỏ cho mọi người xung quanh rằng họ đang rất hạnh phúc bằng bộ mặt hạnh phúc giả. Chính vì họ không muốn ai biết họ đau khổ nên họ luôn tránh gặp mặt mọi người, họ nhanh chóng tìm ra lý do để từ chối đi chơi, đi ăn tối hay gặp gỡ bạn bè người thân. Khó có thể nhìn ra được phía sau bộ mặt hạnh phúc đó nếu chúng ta hời hợt không để tâm đến họ.
4. Thích triết lý.
Một người không thường xuyên triết lý nay trở nên nói nhiều về nhân sinh quan, về ý nghĩa của cuộc sống, về sự vĩnh hằng, về cái chết... Thậm chí nói đến những gì họ đã trải qua, những thành công, những thất bại. Những điều này chứng tỏ trong nội tâm của họ đang có sự giằng xé tâm lý dữ dội mà họ không dám chia sẻ với ai.
5. Không ai được phép biết họ bị trầm cảm.
Người bị trầm cảm thường cố gắng giấu mọi người là họ bị trầm cảm. Sự cố gắng che giấu này làm họ rất đau khổ, đôi khi họ muốn từ bỏ sự cố gắng đó và chấp nhận sẽ đi đến gặp thầy thuốc. Tuy nhiên sáng hôm sau họ lại thay đổi ý định, việc cần nhờ đến thầy thuốc chứng tỏ họ đã bị trầm cảm và họ không chấp nhận được điều đó. Thậm chí có người đã đến gặp thầy thuốc nhưng họ từ chối điều trị.
6. Cảm xúc mạnh mẽ hơn bình thường.
Một người trước kia bình thường, nay dễ dàng bật khóc khi xem một đoạn phim buồn trên truyền hình; hoặc một người bình thường không tức giận nay trở nên giận dữ khi bị người khác chạy xe cắt ngang mặt khi tham gia giao thông; hoặc một người tự dưng gần đây nói yêu thương bạn nhiều hơn... Người ta lý giải rằng, việc cố gắng che giấu cảm giác chán nản đã làm cho những cảm xúc khác dễ dàng biểu hiện hơn.
7. Sợ thất bại.
Những người bị trầm cảm luôn có cảm giác bi quan hơn so với người bình thường. Họ không tự tin rằng họ sẽ làm được việc đó, họ sợ thất bại. Moore và Fresco, năm 2012 đã công bố một nghiên cứu về vấn đề này, họ nhận thấy khi giao cùng một công việc cho 2 nhóm, nhóm bình thường tự tin là họ làm được, còn nhóm bị trầm cảm thì không tự tin sẽ hoàn thành nhiệm vụ.
8. Sự tức giận và cáu kỉnh.
Một người trước đây bình thường, gần đây trở nên dễ dàng cáu kỉnh với mọi người, mọi lúc, mọi nơi... có thể họ đang bị trầm cảm.

Bạn có thể tự chẩn đoán mình có bị trầm cảm hay không dựa vô trắc nghiệm PHQ-9 (theo hình), đây cũng là một công cụ hữu ích để chẩn đoán - theo dõi và đánh giá điều trị - cũng như nghiên cứu khoa học cho các bác sĩ.
- Bảng câu hỏi có 9 câu. Mỗi câu có 4 lựa chọn, cho từ 0 đến 3 điểm.
- Cách tính như sau: cộng điểm của tất cả các câu từ 1 đến 9, tổng điểm cao nhất sẽ là 27 điểm.
- Phân loại theo tổng điểm như sau:
• Điểm 0-4: Không trầm cảm
• Điểm 5-9: Triệu chứng tối thiểu, có nguy cơ
• Điểm 10-14: Trầm cảm nhẹ
• Điểm 15-19: Trầm cảm vừa
• Điểm 20-27: Trầm cảm nặng
P/s: Có ai lâu rồi không rủ bạn uống bia rượu, nay họ rủ bạn, có thể người đó đang cô đơn hay chán nản chuyện gì đó.
BS Trần Đình Vũ
Copyright 2024® by SAIGON MEDIC. All rights reserved.
Các thông tin trên website saigonmedic.com chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu. Khuyến nghị Quý khách hàng không tự ý áp dụng, nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn.