ĐAU ĐẦU LIÊN QUAN VALSALVA

Trung tâm Y khoa Sài Gòn Medic
Chuyên khoa: NỘI TỔNG QUÁT

18-01-2026

Lượt xem:  111

BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ

Tư vấn chuyên môn bài viết

BS.CK1 TRẦN ĐÌNH VŨ

Trung Tâm Y Khoa Sài Gòn - Saigon Medic

Mục lục

    ĐAU ĐẦU LIÊN QUAN VALSALVA

    (Valsalva-induced headache)

    Đau đầu là hệ quả của các rối loạn tác động lên các cấu trúc nhạy cảm đau của đầu chẳng hạn như màng não, các mạch máu não hay các cơ vùng đầu. Khoảng 85-90% không biết chính xác các tác nhân gây nên các rối loạn làm đau đầu, trường hợp đau đầu này được gọi là đau đầu vô căn hay đau đầu nguyên phát.

    Trong nhóm đau đầu nguyên phát, cũng có khoảng 85-90% đau đầu được xếp vào 2 nhóm chính là bệnh đau nửa đầu (Migraine headache) và đau đầu dạng căng thẳng (Tension-Type Headache). Vì các đau đầu nguyên phát khác có tần suất thấp nên khi được nhắc đến trong y văn thường được nói ngắn ngọn là đau đầu cụm và các đau đầu nguyên phát khác.

    Đau đầu liên quan Valsalva là một phân nhóm nhỏ trong nhóm đau đầu nguyên phát khác ấy, dạng đau đầu này có 3 loại chính: Đau đầu ho (cough headache, kể cả cười - Laughing , hay hắt hơi - Sneezing cũng được xếp vô đây), Đau đầu gắng sức (exertional headache), và Đau đầu liên quan đến hoạt động X.X (headache associated with sexual activity # sexual headache). 

    Sinh bệnh học của những đau đầu này chưa được biết. Như trước giờ vẫn biết, những đặc điểm lâm sàng gợi ý một dấu hiệu tăng áp lực nội sọ thoáng qua gây đau đầu. Dị tật Arnold-Chiari, xuất huyết khoang dưới nhện, di căn não, tất cả có thể gây tăng áp lực nội sọ, được biết giống hệt những hội chứng đau đầu liên quan Valsalva. Ngoài ra, chọc dò tuỷ sống cho thấy hiệu quả làm giảm tức thời đau đầu do ho trong những khoảng thời gian khác nhau trên các nghiên cứu nhỏ.

    Cũng như bất kỳ rối loạn đau đầu nào hiện diện những đặc điểm lâm sàng không điển hình hoặc những dấu hiệu thần kinh bất thường thì chăm sóc y tế và đánh giá thần kinh là cần thiết để loại trừ nguyên nhân thực thể từ cơ quan. Những nguyên nhân thực thể từ cơ quan khác có thể lầm đau đầu do dây V và đau đầu liên quan Valsalva đã được mô tả. Vì vậy, chụp cộng hưởng từ là thích hợp cho tất cả các bệnh nhân có những đặc điểm lâm sàng không điển hình và đau đầu do ho hoặc đau đầu liên quan Valsalva để đánh giá bất thường chức năng não tuỷ như tật Chiari típ I.

    Đau đầu ho được xác định như một đau đầu trầm trọng thoáng qua xảy ra khi ho, hắt hơi, cử tạ, lặn, làm nghiệm pháp ghế đẩu hoặc cúi người. Rooke đưa ra thuật ngữ đau đầu gắng sức lành tính để chỉ bất kỳ đau đầu nào bị gây ra bởi gắng sức, có khởi đầu cấp và không kết hợp với bệnh lý cấu trúc của hệ thần kinh trung ương; vì vậy, thuật ngữ này gắn liền với đau đầu ho và đau đầu gắng sức.

    Rối loạn này không phổ biến. Rooke mô tả 93 trường hợp chẩn đóan tại bệnh viện lâm sàng Mayo trên khoảng 14 năm. Theo một nghiên cứu dựa vào cộng đồng gần đây, tần suất của đau đầu ho lành tính và đau đầu gắng sức lành tính xấp xỉ 1%. Một dấu hiệu lâm sàng dùng để theo dõi những rối loạn đau đầu như đau đầu liên quan Valsalva vì nó đáp ứng với indomethacin.

    Tuy nhiên, Hiệp hội đau đầu thế giới phân loại thành đau đầu ho lành tính, đau đầu gắng sức lành tính và sexual headache vì chúng có đặc điểm lâm sàng khác nhau và chẩn đoán khác nhau.

    So sánh các đặc điểm lâm sàng của đau đầu ho lành tính (BCH), đau đầu gắng sức lành tính (BEH), đau đầu do hoạt động tình dục lành tính (BSH):

    Thật quan trọng để nhận biết rằng các nguyên nhân từ các cơ quan khác nhau của những rối loạn đau đầu nguyên phát lành tính điển hình có thể hiện diện với những đặc điểm lâm sàng tương tự khác nhau. Tuy nhiên, vài đặc điểm quan trọng có thể giúp phân biệt từ những triệu chứng lâm sàng và giúp đánh giá chẩn đoán. Một hồi cứu gần đây với 72 trường hợp của đau đầu ho, đau đầu gắng sức, đau đầu do hoạt động tình dục lành tính và có triệu chứng chứng minh rằng đau đầu ho có triệu chứng khởi đầu sớm (< 50 tuổi), có xu hướng kéo dài ( trên vài ngày so với < 30 phút), thường xuyên hơn đau đầu ho lành tính và không đáp ứng với indomethacin. Vị trí quan trọng của đau đầu triệu chứng, đau đầu có thể chỉ là triệu chứng và mặc dù hố sau là vị trí của những sang thương nền, nhưng kiểm tra thần kinh có thể bình thường. Những bất thường hố sau khác nhau được mô tả trên những bệnh nhân đau đầu ho nhưng dị tật Arnold-Chiari típ I phổ biến nhất. Vì vậy, MRI ưu tiên hơn CT để xác định những bất thường hố sau và bất thường chức năng sọ não, chỉ định để đánh giá tất cả bệnh nhân đau đầu ho trong tương lai.

    Đau đầu gắng sức triệu chứng và đau đầu do hoạt động tình dục triệu chứng khởi đầu muộn và kéo dài hơn đau đầu gắng sức lành tính và đau đầu do hoạt động tình dục lành tính. Đau đầu triệu chứng thường khởi đầu cấp, hai bên, dữ dội, kéo dài hơn 24 giờ và có thể dai dẳng đến vài tuần. Vì nhiều bệnh nhân có đau đầu gắng sức triệu chứng và đau đầu do hoạt dộng tình dục triệu chứng có xuất huyết dưới nhện như một nguyên nhân cơ bản, các triệu chứng hoặc các dấu hiệu kích thích màng não hiện diện với những mức độ khác nhau. Cũng vậy, theo một nghiên cứu hồi cứu những bệnh nhân xuất huyết dưới nhện chỉ có đau đầu từng cơn. Vì thế, tất cả những đề xuất mới của đau đầu gắng sức hoặc đau đầu do hoạt động tình dục, những nghiên cứu hình ảnh thích hợp nên được tiến hành để nghiên cứu xuất huyết dưới nhện hoặc sang thương nội sọ. Nếu CT hoặc MRI bình thường, dịch não tủy nên được kiểm tra.

    Đặt lịch khám

    Copyright 2024® by SAIGON MEDIC. All rights reserved.

    Các thông tin trên website saigonmedic.com chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu. Khuyến nghị Quý khách hàng không tự ý áp dụng, nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn.