BỆNH TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN (GERD):

BỆNH TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN (GERD):

Đại cương

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là một bệnh tiêu hóa mạn tính, xảy ra khi axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng khó chịu hoặc tổn thương cho thực quản.

Triệu chứng lâm sàng nổi bật nhất là ợ nóng và đau sau xương ức.

Nội soi thực quản cho chẩn đoán chính xác.

Cần nội soi sớm ở những bệnh nhân có triệu chứng không điển hình và triệu chứng cảnh báo, bệnh sử bệnh trên 5 năm.

Nội soi với rửa tế bào, sinh thiết trực tiếp có thể phân biệt được những sẹo hẹp do loét lành tính với ung thư thực quản. Sinh thiết thực quản là một chỉ dẫn chính xác bệnh: nó cho thấy sự mỏng đi của lớp tế bào vẩy nhầy và sự tăng sản của tế bào đáy.

Các yếu tố nguy cơ:

Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) bao gồm:

- Béo phì hoặc thừa cân: Tăng áp lực trong ổ bụng, gây ra tràn dịch axit lên thực quản.

- Thoát vị hoành: Tình trạng này có thể dẫn đến việc một phần của dạ dày bị đẩy lên trên cơ hoành, gây rối loạn chức năng của cơ thắt thực quản dưới.

- Mang thai: Áp lực từ tử cung đang phát triển có thể tạo ra tần suất trào ngược cao hơn.

- Sử dụng thuốc: Một số loại thuốc như thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc chẹn kênh canxi, thuốc chống trầm cảm và thuốc kích thích có thể làm giảm chức năng của cơ thắt thực quản dưới (LES - Lower Esophageal Sphincter).

- Hút thuốc: Thuốc lá làm giảm sản xuất nước bọt và có thể làm suy yếu cơ thắt thực quản dưới, tăng nguy cơ trào ngược axit.

- Chế độ ăn uống không lành mạnh: Ăn nhiều thực phẩm béo, cay, có chứa acid, hoặc đồ uống có gas có thể kích thích dạ dày và làm gia tăng trào ngược axit.

- Căng thẳng: Stress và lo âu có thể làm gia tăng sản xuất axit và kích thích cơ thắt thực quản, làm tăng tần suất trào ngược.

Điều trị GERD không biến chứng:

− Biện pháp không dùng thuốc: Nằm đầu cao. Ăn trước ngủ 2-3 giờ. Giảm cân hợp lý. Tránh chất có tính kích thích tiết acid mạnh (cà phê, rượu) . Nên tránh một số thuốc, nếu có thể (như anticholinergic, theophyline, an thần), thức ăn đặc biệt (béo, sô cô la) và hút thuốc lá, tất cả những thứ làm giảm khả năng của cơ thắt thực quản dưới.

− Biện pháp dùng thuốc:

1. Viêm thực quản nhẹ:

Thuốc hỗ trợ vận động

+ Metoclopramide: 10mg uống 30 phút trước ăn và lúc ngủ (40-60 mg/ngày)

+ Domperidone 20-30 mg/ngày uống.

2. Viêm thực quản nhẹ - vừa:

Anti H2 trong 4-6 tuần. Dùng một trong các thuốc sau:

+ Ranitidine 300 mg/ngày,

+ Famotidine 40 mg/ngày,

+ Nizatidine 300 mg/ngày

3. Viêm thực quản ở tất cả các giai đoạn:

Ức chế bơm proton

+ Tấn công (dùng 4-8 tuần):

• Omeprazole 40 mg/ngày
• Lanzoprazole 30-60 mg/ngày
• Esomeprazole 40 mg/ngày
• Rabeprozole 10-20 mg/ngày
• Pantoprazole 40-80 mg/ngày

+ Duy trì: dùng nửa liều tấn công

Điều trị GERD có biến chứng:

- Xuất huyết do viêm thực quản: Nếu không ồ ạt thì không cần phẫu thuật cấp cứu nhưng có thể tái phát.

- Sẹo hẹp thực quản:  Phải được điều trị thuốc tích cực (ức chế bơm Proton) và nong thực quản thường xuyên (nội soi đặt bóng hoặc ống nong) để đạt và duy trì chức năng thực quản. Nếu nong đúng thì bệnh nhân không bị giới hạn ăn uống.

Omeprazole hoặc phẫu thuật chống trào ngược được dùng cho bệnh nhân viêm thực quản nặng, xuất huyết, hẹp, loét, hoặc có triệu chứng co thắt, có hay không có lỗ thoát vị

Dị sản Barrett đáp ứng kém với điều tri nội hoặc ngoại khoa. Theo dõi bằng nội soi những trường hợp chuyển dạng ác tính.

Chỉ định điều trị ngoại khoa:

− Bệnh nhân dùng liên tục hay tăng liều thuốc.

− Điều trị nội thất bại.

− Tất cả các bệnh nhân điều trị nội lâu dài cần được đề nghị phẫu thuật.

Phòng Ngừa

Để phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:

• Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân nếu bạn thừa cân hoặc béo phì, vì áp lực lên dạ dày có thể làm tăng nguy cơ trào ngược.
• Thay đổi chế độ ăn uống: Tránh các thực phẩm và đồ uống gây trào ngược, như thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, đồ ăn cay nóng, socola, cà phê, rượu, nước ngọt có ga, trái cây có tính axit (cam, chanh, bưởi). Ăn chậm, nhai kỹ, tránh ăn quá no, không ăn khuya hoặc ăn sát giờ đi ngủ. Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày, thay vì ăn một bữa lớn.Tăng cường chất xơ trong khẩu phần ăn.
• Không nằm ngay sau khi ăn: Đợi ít nhất 2-3 giờ sau khi ăn trước khi đi ngủ hoặc nằm xuống.
• Nâng cao đầu giường: Đặt gối cao hoặc kê cao đầu giường khoảng 15-20cm khi ngủ để giúp giảm trào ngược ban đêm.
• Bỏ hút thuốc: Hút thuốc làm suy yếu cơ vòng thực quản dưới và tăng nguy cơ trào ngược.
• Tránh mặc quần áo bó sát: Quần áo chật có thể gây áp lực lên dạ dày.
• Quản lý căng thẳng: Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga để giảm căng thẳng.
• Sử dụng thuốc hợp lý: Thận trọng khi sử dụng các loại thuốc có thể gây ra trào ngược, ví dụ như một số loại thuốc giảm đau và chống viêm. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc.
• Không tự ý dùng thuốc kháng axit hoặc các loại thuốc khác mà không có chỉ định của bác sĩ.

Bằng cách kết hợp các biện pháp trên, bạn có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản và cải thiện chất lượng cuộc sống.